fa برچسب‌زنی خودکار نقش‌های معنایی در جملات فارسی به کمک درخت‌های وابستگی مقالات پردازش متن Paper كاربردي Applicable تتشخیص خودکار واژه‌های دارای نقش‌های معنایی (همچون کنش‌گر، کنش‌پذیر، منشأ، و ...) در جملات و اختصاص صحیح نقش‌های معنایی به آن‌ها توسط رایانه می‌تواند موجب بهبود کیفیت در بسیاری از کاربردهای پردازش زبان طبیعی همچون استخراج اطلاعات، پرسش و پاسخ، خلاصه‌سازی، و ترجمۀ ماشینی شود. در چنین پردازشی که برچسب‌زنی نقش معنایی و یا تجزیۀ معنایی سطحی خوانده می‌شود معمولاً از تجزیۀ نحوی جملات به منظور تعریف ویژگی‌های نحوی استفاده می‌شود و نوع بازنمایی نحوی مورد استفاده در دقت سامانۀ برچسب‌زنی نقش معنایی موثر است. در این پژوهش به ارائۀ برچسب‌زن نقش معنایی مبتنی بر تجزیۀ نحوی کامل می‌پردازیم. بدین منظور از تجزیه‌گر نحوی وابستگی و روش‌های یادگیری ماشینی استفاده می‌شود. در برچسب‌زن ارائه‌شده سعی شده است که مشکلات برچسب‌زن‌های قبلی ارائه‌شده برای زبان فارسی، که همگی مبتنی بر تجزیۀ نحوی سطحی بوده‌اند، رفع شود و معماری سیستم به برچسب‌زن‌های به‌روز دنیا نزدیک باشد. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ دقت مناسب سیستم ارائه‌شده است. <p>Automatic identification of words with semantic roles (such as Agent, Patient, Source, etc.) in sentences and attaching correct semantic roles to them, may lead to improvement in many natural language processing tasks including information extraction, question answering, text summarization and machine translation. Semantic role labeling systems usually take advantage of syntactic parsing and therefor the syntactic representation chosen affects the overall performance of the system. In this research, we present a semantic role labeling system based on full syntactic parsing. For this purpose, we use a dependency parser and machine learning methods. In our system, we have made an effort to overcome the problems of previous semantic role labelers for Persian, which all are based on shallow syntactic parsing. The outcome of the system is promising.</p> برچسب‌زنی نقش معنایی, تجزیۀ معنایی سطحی, دستور وابستگی, زبان فارسی, پردازش زبان طبیعی, زبان‌شناسی رایانه‌ای semantic role labeling, shallow semantic parsing, dependency grammar, Persian language, natural language processing, computational linguistics 27 38 http://jsdp.rcisp.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-635-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Rezaei Sharifabadi مرتضی رضائی شریف آبادی mrezaeis@mehr.sharif.edu 10031947532846002662 10031947532846002662 Yes Sharif University of Technology دانشگاه صنعتی شریف Parvaneh Khosravizadeh پروانه خسروی‌زاده khosravizadeh@sharif.edu 10031947532846002663 10031947532846002663 No Sharif University of Technology دانشگاه صنعتی شریف