fa خلاصه‌ساز متون روایی مبتنی بر جنبه‌های شناختی ذهن انسان مقالات پردازش متن Paper پژوهشي Research این پژوهش به طراحی و ایجاد یک سامانه‌ خلاصه‌سازی متن، که مبتنی بر نظریات شناختی است، می‌پردازد. نظریه مدل موقعیتی مهمترین نظریه در زمینه عملکرد ذهن در درک متن شناخته می‌شود که برای توضیح فرآیند درک متون روایی کاربرد دارد. در مقایسه با دیگر روش‌ها که بطور معمول رویکردی آماری دارند، این روش از این نظر که سامانه‌ای مبتنی بر عملکرد ذهن انسان است، روش نوینی محسوب می‌شود، بعلاوه توانسته یکی از نظریات شناختی معتبر را در قالب یک سامانه خودکار خلاصه‌سازی به بوته آزمایش گذارد. نظریه شناختی مدل موقعیتی بیان می‌نماید که به هنگام خوانش متن، انسان به پنج ویژگی در سطح جمله شامل تغییر زمان و مکان، روابط علی، میزان ارتباط با موضوع و شخصیت‌های اصلی توجه می‌کند و چارچوبی ذهنی بر حسب آن ایجاد می‌نماید تا جملات مهم متن شناسایی ‌گردند. نتایج بدست آمده برای این روش دقتی رضایت‌بخش قابل مقایسه با روش‌های روز آماری را بدست داده است که از این جهت که مبتنی بر یک نظریه شناختی درک متن است، حائز اهمیت می‌باشد. This study explains a summarization system based on a cognitive model theory. This theory is about comprehension and is used to explain comprehending narrative texts. Majority of previous methods have been used statistical approaches for summarization, and this method is different as it tries to build a system based on a cognitive theory and not statistical methods. Main principle of situational model is that as humans read a text, they will make a mental image based on temporality, causality, intentionality, protagonists, and place. Proposed system extracts five features for each sentence and identifies the most important sentences based on five features. The results obtained from this method were satisfactory. کلید واژه: خلاصه‌سازی خودکار استخراجی, علوم شناختی, نظریه مدل موقعیتی , متون روایی. Extractive summarization, Situational model theory, Cognitive Science, Narrative text 87 96 http://jsdp.rcisp.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-84-3&slc_lang=fa&sid=1 سیده ساره صادقی Sarehsadeghi36@yahoo.com 10031947532846001943 10031947532846001943 No آزمایشگاه پردازش زبان و گفتار، مرکز زبان و زبان‌شناسی، دانشگاه صنعتی شریف بهرام وزیرنژاد bahram@sharif.edu 10031947532846001944 10031947532846001944 Yes دانشگاه صنعتی شریف