fa ایجاز:یک سامانه عملیاتی برای خلاصه‌سازی تک‌سندی متون خبری فارسی مقالات پردازش متن Paper كاربردي Applicable امروزه با رشد چشمگیر اسناد منتشر شده در وب و نیاز اساسی به نگهداری، دسته‌بندی، بازیابی و پردازش آن‌ها، توجه به پردازش زبان طبیعی و بهره‌گیری از ابزارهایی نظیر خلاصه‌سازهای خودکار و مترجم‌های ماشینی بیش از پیش احساس می‌شود. خلاصه‌سازی خودکار به عنوان هسته‌ی مرکزی طیف گسترده‌ای از ابزارهای پردازشگر متن مانند سیستم‌های تصمیم‌یار، سیستم‌های پاسخ گو، موتورهای جستجو و غیره از سال‌ها پیش مطرح شده و همواره به عنوان یک موضوع مهم مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است. در این مقاله، سامانه‌ای به نام «ایجاز» به منظور خلاصه‌سازی‌خودکار تک‌سندی متون فارسی ارائه شده است. در پیاده‌سازی این سامانه، سعی شده است تا از تجربیات مجموعه کارهای مشابه داخلی و خارجی استفاده شود و با ارائه یارامترهای جدید، بر دقت خلاصه‌ساز به میزان قابل توجهی افزوده گردد. همچنین برای اولین بار با بهره‌گیری از یک پیکره بزرگ خلاصه‌سازی و همچنین با استفاده از ابزار ارزیابی استاندارد، روش ارائه شده با سایر روش‌های موجود برای متون فارسی به صورت استاندارد مقایسه و ارزیابی شده است. نتایج حاصل از این ارزیابی‌ها قابل توجه می‌باشد. The rapid growth of published documents on the web has created some new requests for processing, classification and information retrieval. So, the use of natural language processing tools has increased around the world. Automatic summarization known as the core of a wide range of text-processing tools such as decision systems, accountability systems, search engines, etc. And always has been investigated as an important issue in computer science.This paper has introduced "Ijaz", a text summarization system, for Persian documents. For this, we first review the related works in this field, especially for Persian text summarization. We then investigate the using of some new effective features for improvement of the proposed summarizer system. Also for the first time, by using of a large corpus and standardized assessment tools, the proposed method has been evaluated and compared with other existing approaches for Persian text. The results of this evaluations are remarkable. پردازش زبان فارسی, خلاصه‌سازی خودکار تک‌سندی, متون خبری Persian Language Processing, Automated Single Document Summarizer, News Text 33 48 http://jsdp.rcisp.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-353-1&slc_lang=fa&sid=1 asef pour masoomi آصف پور معصومی 10031947532846001077 10031947532846001077 Yes Web technology laboratory in ferdowsi university of mashhad آزمایشگاه فناوری وب دانشگاه فردوسی مشهد mohsen kahani محسن کاهانی 10031947532846001078 10031947532846001078 No Computer Engineering Department, Ferdowsi University of Mashhad هیات علمی دانشکده مهندسی گروه کامپیوتر دانشگاه فردوسی مشهد Seyyed Ahmad Toosi سید احمد طوسی 10031947532846001079 10031947532846001079 No Computer Engineering Department, Ferdowsi University of Mashhad آزمایشگاه فناوری وب دانشگاه فردوسی مشهد Ahmad Estiri احمد استیری 10031947532846001080 10031947532846001080 No Computer Engineering Department, Ferdowsi University of Mashhad آزمایشگاه فناوری وب دانشگاه فردوسی مشهد